Kısa cevap
Sprinkler sistemi, tavandaki başlıkların ısıyla tek tek açılarak yangın bölgesine otomatik su püskürttüğü sabit bir söndürme sistemidir. Yalnızca ısıya maruz kalan başlıklar açıldığı için su hedefli kullanılır ve yangın büyümeden kontrol altına alınır.
Sprinkler sistemi nasıl çalışır?
Her sprinkler başlığının ağzı, içinde sıvı bulunan küçük bir cam ampulle kapalı tutulur. Ortam sıcaklığı başlığın nominal açma sıcaklığına ulaştığında (yaygın olarak 68 °C) sıvı genleşir, ampul patlar ve başlık açılır. Borudaki basınçlı su, başlıktaki saptırıcı plakaya çarparak yangın bölgesine şemsiye şeklinde yayılır.
Su akışı başladığında alarm vana istasyonundaki akış anahtarı alarmı devreye sokar, hattaki basınç düştüğü için yangın pompası otomatik olarak çalışır ve sistem tasarlanan debide su vermeye devam eder.
Sprinkler sistemi türleri
| Tür | Çalışma şekli | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Islak borulu | Borular sürekli basınçlı su dolu | Isıtılan ofis, otel, AVM, fabrika |
| Kuru borulu | Borular basınçlı hava dolu, başlık açılınca su gelir | Açık otopark, soğuk depo, donma riskli alanlar |
| Ön tepkili | Algılama sistemi önce boruları doldurur | Arşiv, veri alanı, müze |
| Baskın (deluge) | Tüm başlıklar açık, vana algılamayla açılır | Yanıcı sıvı, trafo, yüksek riskli proses |
| ESFR | Büyük damlalı, hızlı tepkili başlıklar | Yüksek raflı lojistik depolar |
Hangi bina için hangi sprinkler sistemi?
- Isıtılan kapalı alanların büyük çoğunluğunda ıslak borulu sistem en ekonomik ve en hızlı tepkili çözümdür.
- Donma riski varsa kuru borulu sistem veya antifrizli bölümler kullanılır.
- Yanlışlıkla su boşalmasının büyük zarar vereceği alanlarda ön tepkili sistem ya da gazlı söndürme değerlendirilir.
- Depolama yüksekliği arttıkça ESFR veya raf arası sprinkler gerekir; seçim malzeme sınıfı ve raf tipine göre yapılır.
Tasarımda dikkat edilmesi gerekenler
Sprinkler sistemi TS EN 12845 veya NFPA 13 esas alınarak; binanın tehlike sınıfı, tasarım yoğunluğu (mm/dk), operasyon alanı ve başlık aralıkları belirlenerek hidrolik hesapla tasarlanır. Pompa grubu ve yangın suyu deposu bu hesabın sonucuna göre seçilir. Hesapsız, yalnızca başlık aralığına göre çizilen sistemler gerçek bir yangında yeterli basıncı sağlayamayabilir.
Dem-A Mühendislik olarak İzmir ve Ege Bölgesi'nde sprinkler sistemlerini hidrolik hesabıyla birlikte projelendiriyor, uyguluyor ve test raporlarıyla teslim ediyoruz.
Sık sorulanlar
01Sprinkler sistemi duman algılayınca çalışır mı?
Hayır. Standart sprinkler başlıkları dumanla değil ısıyla açılır. Duman algılama, yangın algılama sisteminin görevidir; ön tepkili sistemlerde bu iki sistem birlikte çalışır.
02Bir sprinkler başlığı ne kadar alanı korur?
Koruma alanı tehlike sınıfına ve standarda göre değişir; hafif tehlike sınıfında daha geniş, yüksek tehlike sınıfında daha dar alan kabul edilir. Kesin değer proje hesabıyla belirlenir.